پُل زدن بر ۱۷,۰۰۰ جزیره: درون انقلاب اینترنتی اندونزی

چشمانداز اینترنت در اندونزی در حال undergoing تغییرات سریع است و یکی از بزرگترین مجمعالجزایرهای جهان را از طریق ترکیبی از شبکههای موبایل، فیبر نوری، کابلهای زیر دریایی و حتی ماهوارهها متصل میکند. این گزارش جامع به بررسی چگونگی کاهش تقسیم دیجیتال در اندونزی – که بیش از 270 میلیون نفر در 17000 جزیره زندگی میکنند – میپردازد. ما به تحقیق در مورد تأمینکنندگان اصلی که بازار را تحت تسلط دارند، انتقال 4G و 5G در شهرها و روستاها، وضعیت پهنای باند ثابت، توسعه زیرساختها (از فیبر زیر دریا تا برجهای سلولی دور افتاده)، سرعت و هزینههای اینترنت، سیاستهای دولتی در زمینه محتوا، خدمات ماهوارهای جدید مثل استارلینک، شکاف دسترسی شهری – روستایی و برنامههای کشور برای گسترش اتصال بیشتر ادامه خواهیم داد.
تأمینکنندگان اصلی خدمات اینترنت و سهم بازار
بازار تلکام اندونزی بعد از سالها تحکیم توسط تعداد کمی از اپراتورهای بزرگ خدمترسانی میشود:
- Telkomsel (گروه تلکام اندونزی): بازیکن غالب در زمینه موبایل و پهنای باند. تا سال 2024، تلکومسل حدود 45% از مشترکان موبایل gsma.com– حدود 153 میلیون کاربر – بسیار بیشتر از هر رقیب دیگری را کنترل میکند. تلکومسل بخشی آتش واریزی (از طریق تلکام اندونزی) کنترل میشود و به پوشش گسترده خود معروف است. به طور منحصر به فرد، تلکومسل در حال حاضر در عرصه پهنای باند ثابت نیز پیشرو است: پس از یکپارچهسازی خدمات IndiHome تلکام، سهچهارم از همه اتصالات پهنای باند ثابت در اندونزی را تشکیل میدهد opensignal.com. تحت برند IndiHome، تلکومسل فیبر به خانه و DSL ارائه میدهد و فیبر را به 38 میلیون خانه در سراسر کشور رسانده است opensignal.com. بخش موبایل تلکومسل همچنین یک سرویس ثابت بیسیم خانگی با برند Orbit ارائه میدهد opensignal.com.
- Indosat Ooredoo Hutchison (IOH): تشکیل شده توسط ادغام در سال 2022 اندوسات اوریدو و تری (3) هاتچیسون، IOH دومین اپراتور بزرگ موبایل با حدود 28% سهم بازار موبایل gsma.com (حدود 100 میلیون مشترک) است. IOH شبکه خود را با ترکیب زیرساختهای شرکتهای ادغام شده بهبود بخشیده است. در عرصه پهنای باند ثابت، IOH یک تازهوارد است – این سرویس فیبر Indosat HiFi را راهاندازی کرده و حتی مشتریان اپراتور فیبر MNC Play را به دست آورده تا پایگاه خود در زمینه پهنای باند را گسترش دهد opensignal.com.
- XL Axiata: سومین ارائهدهنده بزرگ موبایل (~16% سهم gsma.com, ~58 میلیون کاربر). XL خدمات خود را فراتر از موبایل گسترش داده است. در سال 2024، XL Axiata به خرید سهم اکثریت در Link Net (که خدمات اینترنت کابلی First Media را اجرا میکند) اقدام کرد تا جای پای خود در عرصه پهنای باند ثابت را تقویت کند opensignal.com. پس از ادغام، XL همراه با Link Net به عنوان دومین ارائهدهنده بزرگ پهنای باند ثابت ISP پس از تلکام شناخته میشود که به XL اجازه میدهد خدمات موبایل و اینترنت خانگی بستهبندی شده ارائه کند opensignal.com.
- Smartfren: یک اپراتور کوچکتر (~11% سهم موبایل gsma.com, ~35 میلیون کاربر) که بهطور تاریخی بر روی CDMA و اکنون 4G LTE تمرکز داشته است. اسمارتفران هنوز (تا کنون) پهنای باند ثابت ارائه نمیدهد، اما به خاطر برنامههای داده مقرون به صرفه محبوبیت نیش پیدا کرده است. قابل ذکر است که در اواخر 2024 XL و Smartfren یک ادغام برنامهریزی شده را اعلام کردند تا یک اپراتور قویتر را ایجاد کنند gsma.com– این حرکت به منظور تجمیع طیف و زیرساخت برای رقابت بهتر بود.
- سایر ISP ها: چندین ISP خصوصی در مناطق شهری به ارائه پهنای باند ثابت میپردازند. موارد کلیدی شامل Biznet و MyRepublic (ارائهدهندگان فیبر)، CBN (فیبر)، MNC Play (فیبر/کابل، بخشی از گروه MNC)، First Media (کابل، به زودی زیر XL)، و Icon+ (یک تابع فیبر از شرکت برق دولتی PLN) میباشد. از بین اینها، Icon+ در حال حاضر دومین ارائهدهنده بزرگ پهنای باند ثابت با حدود 7% سهم اتصالات opensignal.com است. اکثر آنها فیبر به خانه را در شهرهای بزرگ ارائه میدهند، در حالی که فرست مدیا به عنوان یک ارائهدهنده اینترنت کابلی منحصر به فرد است opensignal.com. با این حال، تلکام ایندیهوم همه اینها را با دسترسی سرتاسری خود کوچک میکند.
بخش تلکام اندونزی بدین ترتیب به چند غول جموع شده که هر دو بازار موبایل و اینترنت ثابت را تحت سلطه دارند. سه اپراتور برتر (Telkomsel, IOH, XL) تقریباً 90% از اشتراکها globenewswire.com را تشکیل میدهند. از سوی دیگر، تلکومسل (IndiHome) بهطور چشمگیری غالب است opensignal.com، اگرچه ادغامهای آینده (XL-LinkNet و غیره) وعده تغییر در سهم بازار را میدهد.
پوشش اینترنت موبایل و نفوذ (3G, 4G, 5G)
پهنای باند موبایل راه اصلی دسترسی آنلاین اندونزیاییها است، به لطف شبکههای گسترده 4G که به اکثر مناطق پرجمعیت رسیدهاند. نکات کلیدی در مورد چشمانداز موبایل عبارتند از:
- پایان 3G: اندونزی در سالهای اخیر از 3G به 4G مهاجرت کرده است. دولت در اوایل سال 2022 شروع به خاموش کردن تدریجی 3G کرد تا طیف فرکانسی را برای فناوریهای جدیدتر آزاد کند opensignal.com. Indosat Ooredoo Hutchison اولین اپراتوری بود که بهطور کامل 3G را در سطح ملی خاموش کرد opensignal.com. تلکومسل نیز به پیروی از این مسیر پرداخت – تا اواسط 2023 تمامی کاربران 3G خود را به 4G در 504 شهر و شهرستان ارتقاء داده بود opensignal.com. XL Axiata نیز در حال فرآیند خاموش کردن بقیه سایتهای 3G و انتقال مشتریان به 4G است opensignal.com. به عنوان نتیجه، 3G قدیمی تقریباً نابود شده است و حتی 2G فقط برای خدمات پایه حفظ میشود. این انتقال به اپراتورها اجازه داده است ظرفیت 4G را افزایش دهند و برای 5G با استفاده از این فرکانسها آماده شوند.
- پوشش 4G LTE: اندونزی به پوشش گسترده 4G در جمعیت دست یافته است، به خصوص در مناطق غربی و مرکزی. تلکمسل، با شبکه برجهای فراگیر خود، ادعا میکند که با سیگنال 4G/LTE خود بیش از 97% از جمعیت را پوشش میدهد telkomsel.com. رقبا IOH و XL نیز اکثر اندونزیاییها را پوشش میدهند، اگرچه پوشش آنها در برخی مناطق دورافتاده یا کمجمعیت کمی کمتر جامع است. براساس یک معیار، تلکمسل از نظر کیفیت پوشش با امتیاز تجربه پوشش 8.9 از 10، به طور قابل توجهی جلوتر از رقباست opensignal.com. در عمل، 4G در تقریباً تمام شهرها و شهرستانها و حتی در بسیاری از روستاهای دورافتاده پس از توسعه تهاجمی شبکه در دسترس است. مهمتر از همه، دولت (از طریق برنامههای مورد بحث بعدی) در حال ساخت ایستگاههای پایه 4G در روستاهایی که قبلاً پوشش نداشتند، گسترش دادن سیگنال LTE به جزایر دور و نواحی مرزی که هرگز دارای 3G قابل اعتماد نبودهاند، میباشد.
- نفوذ اینترنت موبایل: با فراهم بودن گسترده 4G و دادههای مقرون به صرفه، پایگاه کاربران اینترنت اندونزی بهطور قابلتوجهی رشد کرده است. تا سال 2023، 79.5% از جمعیت اینترنت استفاده میکنند heaptalk.com– حدود 221 میلیون کاربر – که از حدود 70% تنها چند سال پیش افزایش یافته است. بیش از این دسترسی از طریق گوشیهای هوشمند و شبکههای داده موبایل است. انجمن ارائهدهندگان خدمات اینترنت اندونزی (APJII) خاطرنشان میکند که نفوذ اینترنت از 78.1% در سال 2022 به 79.5% در سال 2023 افزایش یافته است heaptalk.com mordorintelligence.com. مناطق شهری استفاده کمی بالاتر (82% نفوذ) نسبت به مناطق روستایی (74%) دارند heaptalk.com، اما شکاف در حال بسته شدن است. تقریباً همه این کاربران در برخی اندازهای از اینترنت موبایل استفاده میکنند، به دلیل کمبود نسبی خطوط ثابت.
- پیشرفت 5G: اندونزی در مراحل اولیه توسعه 5G قرار دارد. هر سه اپراتور بزرگ موبایل خدمات 5G را در سال 2021 راهاندازی کردند، در ابتدا در مناطق پرجمعیت خاصی از جاکارتا و شهرهای بزرگ دیگر. با این حال، پوشش 5G محدود است – تا پایان 2024، شبکههای 5G تنها حدود 26.3% از جمعیت را پوشش میدادند gsma.com. اپراتورها تاکنون 5G را بر روی طیفهای باند میانی (1800 MHz, 2100 MHz, 2300 MHz) در نقاط داغ شهری مستقر کردهاند gsma.com، که موجب ایجاد پوششهای محدودشان میشود. تقریباً 15.7 میلیون اتصال 5G وجود دارد (برای مثال، کاربران با گوشیهای 5G در پوشش) gsma.com. تلکومسل و اندوسات 5G را در مناطق مرکزی تجاری، فرودگاهها، و مناطق معروف قرار دادهاند، در حالی که 5G XL بسیار محدود است. یکی از توسعههای قابل توجه پشتیبانی از پایتخت جدید Nusantara در بورنئو است – تلکومسل 49 ایستگاه پایه در آنجا نصب کرده تا پوشش 4G/5G را به انتظار جابجایی پایتخت فراهم کند datacenterdynamics.com. بهطور کلی، اپراتورها در گسترش 5G احتیاط کردهاند به دلیل هزینه بالای آن و تقاضای هنوز توسعه یافته – انتظار برای تخصیص طیف بیشتر و بالغ شدن اکوسیستم دستگاه. دولت قرار است طیفهای جدید 5G (مثلاً باندهای 3.5 GHz و 700 MHz) را به مزایده بگذارد تا پوشش را تقویت کند. تا سال 2027، با طیف اضافی، 5G پیشبینی میشود که حدود 60% از جمعیت را پوشش دهد (دهها میلیون کاربر) gsma.com gsma.com. تا آن زمان، 4G پادشاه خواهد ماند و اکثریت ترافیک داده را در سراسر کشور حمل خواهد کرد.
بهطور خلاصه، شبکههای موبایل اندونزی سریعاً تحول یافتهاند – 3G اساساً از بین رفته است، 4G LTE اکثر کشور را پوشش میدهد، و 5G در افق قرار دارد اما هنوز گسترده نشده است. اکثر اندونزیاییها به لطف پوشش کشوری 4G و گوشیهای هوشمند ارزانتر به دادههای موبایل برای نیازهای اینترنت خود وابستهاند.
پهنای باند ثابت: فیبر، DSL، و اینترنت بیسیم
پهنای باند ثابت در اندونزی بهطور تاریخی از موبایل عقبتر بود، اما اکنون به ویژه در مراکز شهری بهطور پیوسته در حال رشد است. پهنای باند فیبر نوری به خانههای بیشتری گسترش یافته است، اگرچه نفوذ کل در خانوادهها هنوز نسبتاً کم است. نکات کلیدی درباره اینترنت ثابت:
- چیرگی IndiHome (تلکام): بازار پهنای باند ثابت بهطور چشمگیری توسط IndiHome، یک سرویس از تلکام اندونزی (اکنون تحت مدیریت تلکومسل) رهبری میشود. IndiHome فیبر به خانه در صدها شهر و شهرستان، و DSL قدیمی در برخی مناطق را فراهم میکند. این سرویس در تمام 34 استان حضور دارد. با ادغام تلکومسل و IndiHome، ارائه دهنده اکنون حدود 75% از همه اشتراکهای پهنای باند ثابت opensignal.com اندونزی را کنترل میکند. این بازتابی از شروع زودرس تلکام و سرمایهگذاریهای عظیم آن در زیرساخت فیبر است. تا اواسط 2024، IndiHome 38 میلیون خانوار را پوشش داده و حداقل ~10 میلیون از آنها را متصل کرده بود opensignal.com. (برای چشمانداز، اندونزی حدود 65-70 میلیون خانوار دارد، بنابراین فضایی برای رشد وجود دارد). تلکام همچنین از زیرساختهای اصلی ملی و شبکههای تلفنی خود برای دسترسی به مناطقی که سایرین نرسیدهاند استفاده کرده است، که آن را به گزینه پیشفرض در بسیاری از شهرهای کوچک تبدیل میکند.
- سایر ISP های فیبر: تعدادی از ISPهای خصوصی در بخش پهنای باند ثابت، عمدتاً در شهرهای بزرگ مانند جاکارتا، سورابایا، مدان و غیره رقابت میکنند. اپراتورهای برجسته شامل Biznet (یک ارائهدهنده فیبر عمده مشهور به سرعت بالا، محبوب در جاکارتا و جاوه)، First Media (کابل و فیبر در جاکارتا و برخی شهرها، تحت Link Net)، MyRepublic (فیبر در مناطق شهری)، CBN (فیبر، اکنون بخشی از اکوسیستم XL از طریق Link Net)، MNC Play (فیبر در شهرهای منتخب، بخشی از کنگلومرای رسانهای MNC)، Oxygen.id (یک ISP که بر تمرکز بر آپارتمانها و مشاغل دارد)، و Icon+ (که از شبکه فیبر شرکت برق استفاده میکند) میباشد. این اپراتورها هرکدام تنها دارای سهم بازار تکرقمی هستند. به عنوان مثال، Icon+ دومین ISP بزرگ با حدود 7% اتصالات پهنای باند ثابت است opensignal.com. Biznet، First Media، و MyRepublic هر کدام دارای پایگاههای مشترکی از مشترکان در صدها هزار نفر، به ویژه در خوشههای شهری جاوه هستند. شبکه کابل First Media (پهنای باند کابل هممحور) به عنوان تنها ارائهدهنده اینترنت کابلی، در قسمتهایی از جاکارتا بزرگ و چند شهر دیگر شناخته شده است opensignal.com.
- دسترسی بیسیم ثابت (FWA): برخی از ارائهدهندگان به عنوان جایگزینی برای خطوط سیمی اینترنت بیسیم ثابت ارائه میدهند. سرویس Orbit تلکومسل از روترهای 4G/5G برای ارائه اینترنت خانگی استفاده میکند (مفید در مناطقی که فیبر ندارند). XL و Indosat نیز برنامههای اینترنت خانگی مشابهی مبتنی بر 4G را بازاریابی میکنند. این پیشنهادهای FWA در مناطق حومه و روستایی که هنوز از نظر اقتصادی بهینه نیستند که فیبر نصب شود، مورد توجه قرار گرفتهاند. آنها اساساً از شبکه موبایل برای ارائه وایفای خانگی استفاده میکنند. اگرچه به اندازه فیبر همگن نیست، FWA به گسترش پهنای باند به کاربران بیشتری کمک میکند و سریعتر قابل اجرا است.
- نفوذ کم اما در حال رشد: علیرغم رشد، نفوذ پهنای باند ثابت نسبت به کشورهای دیگر بهطور نسبی کم باقی مانده است. تنها حدود 15-20% از خانوارهای اندونزیایی دارای اشتراک پهنای باند ثابت هستند (رقم دقیق متفاوت است؛ یک مطالعه در سال 2023، اندونزی را تنها در رتبه هفتم در ASEAN بابت دستیابی به پهنای باند ثابت قرار داده است) gsma.com. هزینه و دسترسی به عنوان موانع وجود داشتهاند – بسیاری از خانوارهای با درآمد پایین تنها به دادههای موبایل بسنده میکنند. با این حال، روند رو به افزایش است: اشتراکهای فیبر در حال افزایش هستند زیرا قیمتها کاهش یافته و تقاضای طبقۀ متوسط شهری برای اتصالات سریعتر و پایدارتر (برای پخش آنلاین، بازی، کار از راه دور و غیره) افزایش یافته است. همهگیری COVID-19 نیاز به پهنای باند خانگی را برجسته کرده و اشتراکهاری را در شهرها افزایش داده است. دولت و بخش خصوصی سنگینی برای گسترش شبکههای فیبر به فراتر از مناطق کلانشهری هستند.
- قیمتگذاری پهنای باند: پهنای باند ثابت هنوز نسبتاً برای مصرفکننده عادی گران است و این بر پذیرش آن تأثیر میگذارد. یک طرح ابتدایی فیبر (IndiHome) معمولاً حدود Rp 280,000 در ماه برای 30 مگابیت بر ثانیه (≈ 18 دلار) هزینه دارد telkomsel.com. tierهای بالاتر مثل 100 Mbps حدود Rp 375,000 (~25 دلار) هزینه دارد telkomsel.com. این قیمتها، اگرچه به لحاظ استانداردهای جهانی قابل قبول هستند، برای خانوادههای با درآمد پایین در اندونزی هزینهای قابل توجه محسوب میشوند. رقابت از سوی ارائهدهندگانی مثل Biznet به تدریج قیمتها را کاهش داده و سرعتهای ارائه شده در بستهها را افزایش داده است. ISPs همچنین خدمات را به همراه هم ارائه میدهند (مثلاً شامل IPTV یا تلفن) تا ارزش را افزوده کند. در همین حال، هزینه یک طرح داده موبایلی پایه بسیار ارزانتر است (همانطور که در زیر بحث خواهد شد)، به همین دلیل بسیاری از اندونزیاییها کاملاً از خطوط ثابت خودداری میکنند. دولت این شکاف قابلیت پرداخت را شناسایی کرده و تشویق به رقابت بیشتر و اشتراکگذاری زیرساخت کرده تا به مرور زمان هزینههای پهنای باند کاهش یابد.
بهطور خلاصه، پهنای باند ثابت در اندونزی از طریق فیبر در حال گسترش است، با تلکوم/IndiHome که کشور را پوشش میدهد و تعدادی از ISPs خصوصی که در شهرها رقابت میکنند. اگرچه در حال حاضر تعداد کوچکی از خانوارها به اینترنت ثابت اشتراک میدهند، اما این تعداد پیوسته در حال افزایش است. بهبود دسترسی به فیبر و قابلیت پرداخت یک تمرکز کلیدی است تا اینترنت موبایلی همهجا مالک را تکمیل کند.
توسعه زیرساختها: اتصال شهری در برابر روستایی و کابلهای زیر دریا
تضمین دسترسی به اینترنت در کشوری وسیع و جغرافیا شده ماننداندونزی چالشهای بزرگ زیرساختی را به همراه دارد. توسعههای قابلتوجهی در سالهای اخیر هم اتصال داخلی (اتصال جزایر و مناطق روستایی) و هم اتصال بینالمللی (کابلهای زیر دریا که اندونزی را به اینترنت جهانی متصل میکنند) را بهبود بخشیده است.
- پشتیبانی فیبر ملی – حلقه پالاپا: اندونزی یک پشتیبانی فیبر نوری ملی بهنام حلقه پالاپا ساخته است که در سال 2019 به پایان رسید. این شبکه از کابلهای فیبر زیر دریا و زمینی جزایر اصلی را به شبکه پشتیبانی اینترنت متصل میکند. حلقه پالاپا شامل بیش از 13,000 کیلومتر فیبر است که به بخشهای غربی، مرکزی و شرقی تقسیم میشود و عملاً یک “بزرگراه دیجیتالی” در سراسر مجمعالجزایر ایجاد میکند. به لطف این زیرساخت، شهرهایی خارج از جاوه (مانند آنهایی در سولاویسی، کالیمانتان، مالوکو، پاپوآ و غیره) اکنون دارای لینکهای با ظرفیت بالا به شبکه اصلی هستند. نتیجه اتصال برابرتر است – دیگر تنها جاکارتا یا سورابایا نیست که از پشتیبانی مناسب برخوردارند؛ شهرهای کوچکتر در شرق اندونزی هم میتوانند از پشتیبانی فیبر برخوردار شوند (که سرعت محلی موبایل و خدمات پهنای باند را بهبود میبخشد). حلقه پالاپا وابستگی به لینکهای ماهوارهای گران برای اتصال بین جزایر را بهطور چشمگیری کاهش داده است. این زیرساخت قادر به اپراتورها برای گسترش 4G و فیبر به مناطق دور افتاده است، زیرا آن ایستگاههای پایه اینترنت محلی میتوانند از طریق فیبر بکهال داده استفاده کنند به جای مایکروویو یا ماهواره آهستهتر.
- سیستمهای کابل زیر دریا: به صورت بین المللی، اندونزی با تعداد زیاید از کابلهای زیر دریا فیبر نوری به بقیه جهان متصل شده است. دروازه اصلی بهطور سنتی از طریق سنگاپور بوده است – بسیاری از کابلها بین اندونزی (در باتام، جاکارتا، و غیره) و سنگاپور، که یک مرکز اینترنتی منطقهای است، قرار دارند. کابلهای موجود بزرگی مانند SEA-ME-WE 5، APCN2، Indonesia Global Gateway (جاکارتا به سنگاپور) و دیگر کابلها موثر به مراکز در آسیا و فراتر از آن متصل هستند. با اینحال، اندونزی به تنوعدهی به لینکهای بینالمللی خود پرداخته است. قابلذکر است که کابلهای جدید فراآتلانتیک در حال پیشرفت اند که بهطور مستقیم در اندونزی فرود میآیند. پروژه Echo و Bifrost – دو سیستم کابل زیرآبی که توسط Meta (فیسبوک) و شرکا اعلام شده است – بهطور مستقیم اندونزی را به آمریکای شمالی متصل خواهند کرد (از طریق دریای جاوه، از طریق اندونزی به سنگاپور و از طریق اقیانوس آرام عبور) engineering.fb.com. این کابلها اولین کابلهای فراآتلانتیک خواهند بود که از مسیر جدیدی از دریای جاوه عبور میکنند و بهطور تقریبی ظرفیت اینترنت فراآتلانتیک را به میزان 70% افزایش میدهند engineering.fb.com. علاوه بر این، کابل Apricot (به رهبری گوگل و Meta) برنامهریزی شده است که اندونزی را با ژاپن، تایوان، گوام، فیلیپین و سنگاپور تا سال 2025–2026 متصل کند، که 190+ Tbps ظرفیت را فراهم میکند. همه این کابلهای زیر دریا پهنای باند و افزونگی بینالمللی اندونزی را تقویت میکنند – خطر قطعیها بهدلیل قطع هر کابل کاهش مییابد و تأخیر به بازارهای کلیدی کاهش مییابد.
- برجها و فیبر داخلی در مناطق روستایی: درون اندونزی، تفاوت زیرساختی بین مناطق شهری و روستایی مدتهاست که مسئلهای بوده است. مراکز شهری (به ویژه در جاوه) از شبکههای متراکمی از برجهای سلولی، حلقههای فیبر و مراکز داده برخوردار است. برعکس، بسیاری از روستاهای دهکدههای بیرونی تاریخی هیچ فیبری نداشتند و گاهی هیچ سیگنال سلولی هم نداشتند. دولت به این مسئله پرداخته است با تأمین زیرساختهای ارتباطات راه دور در مناطق روستایی. یکی از پروژههای بزرگ احداث هزاران ایستگاه فرستنده و گیرنده پایه 4G (BTS) در روستاهای کمتر خدمترسانی شده بود. تا پایان سال 2023، وزارت ارتباطات و اطلاعات (Kominfo) از طریق آژانس خود BAKTI، 4,988 برج جدید 4G در مناطق “3T” (منطقههای حاشیهای، سردستی و کمتوسعه) ساخته بود heaptalk.com heaptalk.com. در Phase 1، 1,682 BTS دورافتاده تا سال 2020 ساخته و روشن شدند و Phase 2 تعداد اضافی 4,990 برج را تا اواخر 2023 روی هوا اضافه کرد heaptalk.com. این برجها پهنای باند موبایل به روستاهایی در جاهایی مانند پاپوا، مالوکو، نوسا تنگارا و دیگر مناطق پیشتر غیرمتصل داشت فراهم میکنند. حدود 76% از برجهای جدید در شرق اندونزی بودند heaptalk.com. علاوه بر این، اپراتورها فیبر بیشتری به سایتهای سلولی و شهرهای منطقهای کشیدهاند به عنوان بخشی از گسترش شبکه و ادغام فیبر پالاپا. نتیجه این است که حتی بسیاری از مناطق روستایی اکنون حداقل سیگنال 4G دارند (اگر فیبر به خانه نداشته باشند). طبق گزارش APJII، نفوذ اینترنت روستایی به 74% صعود کرده است – که با مناطق شهری در 82% بسیار نزدیک است heaptalk.com، نشان دهنده پیشرفت در کاهش شکاف زیرساختی است.
- پایتخت جدید و شهرهای هوشمند: برنامه اندونزی برای توسعه یک پایتخت جدید، Nusantara در شرق کالیمانتان، شامل ساخت زیرساخت دیجیتالی پیشرفته از اساس است. تلکوها تاکنون پوشش 4G/5G را در آنجا پیاده کردهاند datacenterdynamics.com. ابتکار “100 شهر هوشمند” دولت، فیبر، Wi-Fi عمومی، شبکههای IoT، و تکنولوژیهای شهر هوشمند را در دهها شهر در سراسر کشور به حرکت درآورده است trade.gov trade.gov. این امر زیرساختها را هم در کلانشهرهای بزرگ و هم در پایتختهای منطقهای کوچکتر ارتقاء خواهد داد.
بهطور کلی، زیرساختهای اینترنتی اندونزی دیده شدهاند که سرمایهگذاریهای بزرگی در هر دو زیرساخت اصلی و ارتباطات نهایی داشته باشد. کابلهای زیر دریا (جهانی و داخلی) بزرگراههای داده را بین جزایر و به سایر قارهها تضمین میکنند، در حالی که بر روی زمین هزاران برج و لینک فیبر در حال ایجاد پهنای باند به جاهایی که قبلاً نقاط خالی بر روی نقشه بودند، هستند. چالش اتصال یک مجمعالجزایر با تلفیقی از جاهطلبی فیبر نوری و راهحلهای بیسیم خلاقانه مواجه شده است.
سرعتها و قیمتگذاریهای اینترنت (موبایل در برابر پهنای باند)
کیفیت و هزینه خدمات اینترنت در اندونزی بهبود یافته است، اگرچه هنوز از برخی همتایان منطقهای عقبتر است. در اینجا نگاهی به سرعتهای معمولی که کاربران تجربه میکنند و مقدار پرداختی آنها میشود:
- سرعتهای موبایل: سرعتهای داده موبایل در اندونزی در مقیاس جهانی متوسط هستند. طبق شاخص جهانی سرعت اوکلا، به محض اوایل 2025 سرعت دانلود موبایل میانگین اندونزی حدود 39.5 مگابیت بر ثانیه بود (رتبه 85 در جهان) speedtest.net. آپلود در موبایل حدود 15 مگابیت بر ثانیه میانگین بود speedtest.net. این یک بهبودی بزرگ نسبت به فقط چند سال پیش است، به لطف بهروزرسانیهای شبکه 4G. در عمل، سرعتها بهطور گسترده متفاوت هستند – در مناطق پوششدهی 4G، کاربران معمولاً ممکن است سرعت 10-30 مگابیت بر ثانیه دریافت کنند، در حالی که در مناطق 5G میتوانند بالای 50-100 مگابیت بر ثانیه برسند. تلکومسل به عنوان سریعترین شبکه موبایل با سرعت دانلود میانگین ~31.9 مگابیت بر ثانیه در آزمایشهای نیمه اول 2024 ثبت شد ookla.com. با این حال، سرعتهای موبایل اندونزی نسبتا کم در آسیای جنوب شرقی رتبه دارد (در گذشته بهعنوان یکی از کندترینها در منطقه مورد اشاره قرار میگرفت facebook.com)، به دلیل بارگذاری بالای شبکه (بسیاری از کاربران در هر ایستگاه سلولی) و طیف محدوده. تأخیر در موبایل بهطور متوسط حدود 20-30 میلیثانیه speedtest.net، در مناطق دورافتاده کمی بالاتر است. با گسترش 5G و تخصیص طیف بیشتر، سرعتها پیشبینی میشود که افزایش یابد. جالب توجه، استفاده از داده بهصورت فراگیر در حال افزایش است – کاربر موبایل متوسط ~15 GB در ماه 2024 مصرف میکند، که پیشبینی میشود تا 2030 به 41 GB برسد gsma.comبا رشد پخش و برنامهها در شبکههای سریعتر.
- سرعتهای پهنای باند ثابت: پهنای باند ثابت سرعتهای بالاتری از موبایل ارائه میدهد، اگرچه اغلب به اندازه برخی از بازارهای توسعهیافته بالا نیست. رتبهبندی سرعتسنج نشان میدهد که سرعت دانلود میانگین پهنای باند ثابت اندونزی حدود 32.4 مگابیت بر ثانیه (رتبه حدود 121 در جهان تا اوایل 2025) speedtest.net. کاربران فیبر شهری معمولاً به برنامههایی با سرعتهای 20-100 مگابیت بر ثانیه اشتراک میدهند. در جاکارتا، بسیاری از ارائهدهندگان برنامههای گیگابیتی ارائه میدهند، اما پذیرش محدود و گران است. برای بیشتر افراد در IndiHome یا Biznet، سرعتهای دنیای واقعی در حد دهها مگابیت بر ثانیه نرمال است – کافی برای پخش HD و تماسهای ویدئویی، اما گاهی با پخش 4K یا دانلودهای بزرگ چالش دارند. سرعتهای آپلود در خطوط ثابت میانگین حدود 21 مگابیت بر ثانیه است speedtest.net، که برای نیازهای مصرفی مناسب است. شایان ذکر است که میانگینهای پهنای باند اندونزی بهطور سالانه در حال افزایش هستند. برنامههای ابتدایی 10 مگابیت بر ثانیه چند سال پیش توسط 20-30 مگابیت بر ثانیه بهعنوان پایه جدید جایگزین شدهاند. در سال 2024، اوکلا جوایز شبکه پهنای باند ثابت سریعترین را در اندونزی به Telkomsel’s IndiHome داده است، برجسته کردن این بهبودها telkomsel.com. به هر حال، کیفیت پهنای باند ثابت ممکن است متفاوت باشد؛ خارج از شهرهای بزرگ، زیرساختها هنوز به کابلهای مسی قدیمی یا لینکهای بیسیم وابسته بوده و به همین دلیل سرعتهای پایینتری دارند.
- قیمتگذاری داده موبایل: یکی از قوتهای اندونزی داده موبایل بسیار مقرون به صرفه است. این کشور مداومتاً بهعنوان یکی از کشورهایی با کمترین هزینه در هر GB رتبهبندی شده است. در سال 2023، بهطور میانگین 1 GB داده موبایل فقط حدود 0.28 دلار (USD) هزینه داشت prepaid-data-sim-card.fandom.com. این قیمت پایین نتیجه رقابت شدید بین تلکوها برای سهم بازار و فراوانی بستههای داده پیشپرداختی است. اپراتورها بهطور منظم بستههای داده بزرگ (مثلاً 10-30 GB) را فقط به قیمت چند دلار عرضه میکنند، که اینترنت موبایل را حتی برای کاربران با درآمد پایین قابلدسترس میکند. در واقع، یک مطالعه توسط Cable.co.uk اندونزی را در رتبه هفدهم ارزانترین در جهان از نظر تعرفههای داده موبایل در سال 2023 قرار داده است. این مقرون به صرفگی باعث شد که اینترنت موبایل بوم بزرگی داشته باشد – افراد میتوانند بدون هزینههای محروانبیننده YouTube یا استفاده کننده شبکههای اجتماعی باشند. با این حال، طرف دیگر این است که ARPU پایین (میانگین درآمد در هر کاربر) فشار مالی به اپراتورها وارد میکند که ممکن است بر سرمایهگذاری در شبکه تأثیر بگذارد.
- قیمتگذاری پهنای باند ثابت: همانطور که ذکر شد، پهنای باند ثابت بسیار گرانتر از موبایل بهصورت ازای هر GB یا ماهانه است. یک طرح فیبر پایه تقریباً Rp 300,000 (~20 دلار) در ماه برای سرعتهای 20-30 Mbps هزینه دارد telkomsel.com. طرحهای سرعت بالاتر (100 Mbps و بالاتر) بین Rp 400k–800k ($25-$50+) در ماه در حوزه منطقه و ارائهدهنده متغیر است. این قیمتها به این معنا هستند که پهنای باند ثابت میتواند بخش قابلتوجهی از درآمد یک خانواده را اختصاص دهد، به خصوص خارج از خانوارهای شهری ثروتمندتر. دادههای قابلیت پرداخت ITU نشان میدهد که پهنای باند ثابت در اندونزی به لحاظ قابلیت پرداخت در ASEAN در رتبه متوسط قرار دارد gsma.com – نه ارزانترین، نه گرانترین. ISP ها برنامههایی با قیمت کمی پایینتر را ارائه دادهاند (به عنوان مثال، بستههای تبلیغاتی در حدود Rp 200k برای خدمات ابتدایی) تا کاربران بیشتری را جذب کنند. علاوه بر این، ا Initiatives جامعه و برنامههای تحت تأمین مالی دولت وجود دارد که اینترنت رایگان یا ارزان در سالنهای روستا، مدارس و غیره ارائه میدهند تا دسترسی را بهبود بخشند (که در بخش تقسیم دیجیتال در زیر به پوشش داده شده است). با گذشت زمان، همانطور که هزینههای زیرساختی به مرور میرود و رقابت افزایش مییابد، امید است که قیمتگذاری پهنای باند ثابت به نزدیک قیمتهای داده موبایل (ازای GB) کاهش یابد، اما در حال حاضر بسیاری از اندونزیاییها بهطور خالص به داده موبایل وابسته باشند فقط به دلیل شکاف قیمت.
بهطور خلاصه، سرعتهای اینترنتی اندونزی بهطور پیوسته در حال بهبود – موبایل میانگیندار دهها Mbps و پهنای باند ثابت کمی بالاتر دارد – اما هنوز به برابری با کشورهای پیشرو تکنولوژیکی نرسیدهاند. در نکته مثبت، اینترنت موبایل بسیار ارزان است، که در استفاده گسترده پیشرونده است، در حالی که پهنای باند ثابت نسبتاً گران باقی مانده و بنابراین کمتر پذیرفته شده است. بهروزرسانیهای مداوم در 4G/5G و فیبر باید به فشار سرعتهای بالاتر و کاهش هزینه ازای بیت ادامه دهند.
قوانین دولتی و محدودیتهای محتوا
دولت اندونزی نقش فعالی در تنظیم خدمات اینترنت، هم از نظر قوانین صنعتی و هم کنترل محتوای آنلاین ایفا میکند. برخی از جنبههای کلیدی از محیط نظارتی و سانسور عبارتند از:
- ثبت پلتفرم و مسئولیت واسطهای: در سال 2020، دولت آییننامه وزارتی شماره 5 (MR5/2020) را صادر کرد، یکی از قوانین كنترل محتوا سختگیرانه در منطقه restofworld.org. این قانون تمامی پلتفرمها و خدمات اینترنتی دیجیتالی (رسانههای اجتماعی، پیامرسانی و غیره) را ملزم میکند که با دولت ثبت شوند و با درخواستهای حذف برای محتوای ممنوعه comply کنند یا تهدید به مسدود شدن باشند. در میانه سال 2022، مقامات پلتفرمهای بزرگ را بهطور موقت مسدود کردند – از جمله PayPal، Yahoo، و پلتفرم گیمینگ Steam – برای چند روز زمانی که آنها مهلت ثبت را از دست دادند freedomhouse.org. این سایتها بعد از اینکه الزامات MR5 را رعایت کردند، رفع مسدود شدند freedomhouse.org. این تنظیمات همچنان شرکتها را ملزم میکند که “محتوای منفی” (که بسیار گسترده تعریف شده است) را در ظرف 24 ساعت از ابلاغ حذف کنند، یا به سرعت 4 ساعته برای درخواستهای فوری یا عواقب مواجه شوند restofworld.org. این امر در واقع پلتفرمهایی مانند گوگل، Meta، TikTok و غیره را مجبور به کنترل محتوا در اندونزی به طور بیشتری کرده است.
- فیلترینگ محتوا و سانسور: اندونزی یک سیستم متمرکز برای مسدود کردن وبسایتها و محتواهایی که به عنوان غیرقانونی یا مضر شناخته میشوند، نگه میدارد. وزارت مخابرات و اطلاعات (Kominfo) بهطور منظم از ISPها میخواهد که دسترسی به سایتهای مربوط به پورنوگرافی، قمار، نفرتپراکنی، تروریسم، دزدی و دیگر مواد بر خلاف “نرمهای ملی” یا قانون را مسدود کنند. تعریف “محتوای منفی” بسیار گسترده است – شامل هر چیزی از توهین به شخصیتهای عمومی، کفرگویی تا محتوای LGBTQ (که تحت “نرمهای اخلاقی” محدودیت دارد) میشود. فقط در سال 2023، Kominfo دستور به مسدود کردن 791,540 صفحه وب برای نقضهای مختلف داد freedomhouse.org. حدود 1,098 تا از اینها برای چیزهایی مانند توهین یا مسائل اخلاقی توسط آژانسهای دولتی پرچمگذاری شده بودند freedomhouse.org، در حالی که دیگرانی برای تقلب، رادیکالیسم و غیره بودند. نمونههای برجسته شامل مسدود شدن Reddit و Vimeo در گذشته (برای محتوای بزرگسالان) و به صورت موقت مسدود کردن دامنه X.com در 2023 زمانی که ایلان ماسک توییتر را به “X” تغییر نام داد است – دامنه ابتدا به عنوان محتوای پورنوگرافی بالقوه پرچمگذاری شد تا اینکه توییتر اوضاع را توضیح داد freedomhouse.org. دولت همچنین تهدید کرده که توییتر (X) را بهطور کامل مسدود کند اگر محتوای پورنوگرافی را تحت سیاستهای جدید خود مجاز کند freedomhouse.org. وبسایتهایی که به ترویج جداییطلبی یا ایدئولوژیهای افراطی میپردازند (مثلاً برخی از سایتهای استقلال پاپوا، گروهای مذهبی افراطی) بهطور مداوم ممنوع شدهاند. ارائهدهندگان خدمات اینترنت باید این بلوکها را اجرا کنند و در سال 2022 Kominfo استفاده از سیستم فیلترینگ DNS ملی با بررسی عمیق بستهها را در شبکههای موبایل برای موثرتر شدن سانسور سایتهای ممنوع آغاز کرد en.wikipedia.org.
- “اینترنت مثبت” و برنامهها: ابتکار فیلترینگ اندونزی گاهی بهنام “اینترنت سلامت” یا “اینترنت مثبت” شناخته میشود – اساساً یک برنامه اینترنت پاک دولتی مجاز. کاربران تلاش میکنند که وارد سایتهای مسدود شده شوند معمولاً به صفحه اخطار هدایت میشوند. علاوه بر وبسایتها، دولت میتواند از برنامههای فروشگاهها درخواست کند که برنامههایی که تسهیلکننده محتوای ممنوعه هستند را حذف کنند (برای مثال، برخی از برنامههای VPN یا برنامههایی که برای قمار استفاده میشوند حذف شدهاند). اعمال ممکن است پراکنده باشد – کاربران باهوش از VPNها برای دور زدن بلوکها استفاده میکنند، اما دولت گاهی هم به منع استفاده از VPN هم اندیشیده است.
- حریم خصوصی و ثبت سیمکارت: از سال 2018، همه کاربران سیمکارتهای اعتباری باید سیمکارت خود را با شماره ID ملی (NIK) و شماره کارت خانوادگی ثبت کنند. این سیاست برای کاهش معاملات و تقلب معرفی شد، اما همچنین به این معناست که استفاده از اینترنت موبایل به شناسنامه وابسته است. freedomhouse.org. در سال 2022، اندونزی قانون محافظت از دادههای شخصی (PDPL) شبیه GDPR را به تصویب رساند تا چگونگی دستمحمدگیری شرکتها به دادههای کاربران از کاربران تنظیم کند – Kominfo در حال توسعه مقررات مربوط به آن است dataguidance.com. اجرای حریم خصوصی دادهها هنوز نوآذینی است.
- قوانین رسانهها و گفتار: اندونزی یک قانون اطلاعات الکترونیکی و معاملات (UU ITE) دارد که دارای مفاد گستردهای است و دزدی اینترنتی و “اطلاعات تحریککننده” را مجرم میسازد. این قانون برای تعقیب کاربران رسانههای اجتماعی، خبرنگاران، و فعالان برای پستهای آنلاین استفاده شده است. به همین دلیل، یک فضای احتیاطی وجود دارد – آزادی بیان آنلاین با تهدید از اقدام قانونی برای محتوایی که در کشورهای دیگر ممکن است بهعنوان گفتار محافظت شده در نظر گرفته شود، محدود میشود. دولت همچنین قوانین را برای پلتفرمها فشار داده است تا محتوای “مثبت” را اولویت دهند و اخبار غلط یا هوکسها را سرکوب کنند، به ویژه در آستانه انتخاباتها fulcrum.sg. یک فرمان در سال 2024 حتی پلتفرمهای دیجیتال را ملزم میکند که محتوایی را که “ژورنالیسم کیفی را تضعیف میکند” حذف کنند (یک تلاش برای مبارزه با اخبار جعلی با ترجیح دادن منابع خبری معتبر) digitalpolicyalert.org.
بهطور کلی، اینترنت اندونزی بهعنوان “نسبتاً آزاد” طبقهبندی شده است توسط مدافعانی مانند خانه آزادی. دست قوی دولت هم در ساختار صنعتی (Kominfo بهشدت مجوزهای تلکام و طیف فرکانسی را تنظیم میکند) و هم در نظارت بر محتوا (بلوک گسترده وب و رژیمهای حذف محتوا) آشکار است. اگرچه این سیاستها اغلب توسط مقامات بهمنظور حفاظت از عموم در برابر محتوای مضر و حفظ نظم توجیه میشوند، منتقدان ادعا میکنند که گاهی به تجاوز بیش از حد و سانسور بیان قانونی میروند. با این حال، هر شرکتی که بهصورت آنلاین در اندونزی فعالیت میکند باید این قوانین را مدیریت کند – تجربه اخیر نشان میدهد که دولت حتی خدمات پرطرفدار را مسدود میکند اگر از آنها تبعیت نکنند.
<!– /wp