Technologie Wiadomości 15 czerwiec 2025 - 22 czerwiec 2025

Globalna gospodarka kosmiczna została wyceniona na około 630 miliardów dolarów w 2023 roku, a jej wartość prognozowana jest na 1,8 biliona dolarów do 2035 roku. SpaceX (Stany Zjednoczone) rewolucjonizuje wynoszenie na orbitę dzięki wielokrotnego użytku rakiet Falcon 9 i Falcon Heavy, a także rozwija Starship i obsługuje konstelację Starlink. Blue Origin (Stany Zjednoczone) rozwija wielokrotnego użytku pojazdy startowe, w tym New Shepard i New Glenn, z długoterminową wizją umożliwienia milionom ludzi życia i pracy w kosmosie. United Launch Alliance (ULA) (Stany Zjednoczone) oferuje niezawodne usługi wynoszenia z rakiet Atlas V i Delta IV i przygotowuje pojazd nowej generacji Vulcan Centaur.

14 czerwca 2025 roku Elon Musk na X napisał „Beams are on”, potwierdzając uruchomienie Starlinka nad Iranem podczas ogólnokrajowej blokady internetu. Szacuje się, że w Iranie działa około 20 000 nielegalnych terminali Starlink, przemyconych z Iraku, Turcji i państw Zatoki Perskiej. Do grudnia 2022 roku Reuters odnotował, że w Iranie było około 100 aktywnych terminali Starlink. Na czarnym rynku zestawy Starlink kosztują od 700 do 2000 USD, a miesięczny abonament wynosi 70–110 USD. W kwietniu 2025 ITU częściowo przyznała rację Iranowi i stwierdziła, że Starlink powinien szanować prawa terytorialne Iranu oraz wykrywać i wyłączać nielegalne terminale. Polska przekazała Ukrainie 20

Starlink to konstelacja satelitów na niskiej orbicie (LEO) SpaceX, licząca około 4,5 tys. satelitów, zapewniająca domowy Internet 100–250 Mbps pobierania, 10–20 Mbps wysyłania i biznesowy do ~350–400 Mbps, z opóźnieniem 20–50 ms (mediana 45 ms) w połowie 2025 r. Plan domowy Starlink kosztuje około 120 USD miesięcznie (Standard) lub 80 USD miesięcznie (Residential Lite), zestaw antenowy kosztuje 599 USD, a usługa nie wymaga umowy długoterminowej i często występują promocje z darmowym sprzętem. Starlink nie stosuje twardych limitów danych, lecz w planie Residential obowiązuje zasada Fair Use; po przekroczeniu ok. 1 TB/miesiąc ruch może zostać deprioratyzowany w godzinach szczytu, a plany

MakTel utrzymuje dominację na rynku stacjonarnego internetu i agresywnie rozbudowuje FTTH, osiągając zasięg ponad 270 000 gospodarstw domowych na początku lat 2020. Na infrastrukturze światłowodowej MakTel oferuje do 1 Gb/s, podczas gdy DSL/VDSL zapewnia do około 50–60 Mb/s w regionach bez FTTH. A1 Macedonia (dawniej One.Vip) z fuzją z Blizoo w 2016 roku rozwija sieć HFC i FTTH, oferując do 200 Mb/s symetrycznie na światłowodzie i 100+ Mb/s na kablu w pakietach. Telekabel, największy niezależny ISP, działa w 17 miastach, ma 100% pokrycie światłowodem w co najmniej czterech miastach i planuje rozszerzenie na wsie. Pod koniec 2024 roku w Macedonii

ChatGPT zadebiutował w listopadzie 2022 roku i po dwóch miesiącach osiągnął 100 milionów użytkowników. GPT-4 szacowany jest na około 1,76–1,8 biliona parametrów i prawdopodobnie wykorzystuje architekturę Mixture-of-Experts z ośmioma ekspertami. Claude 2 oferuje kontekst do 100 000 tokenów i opiera się na idei AI konstytucyjnej, która ogranicza treści. Gemini Ultra dorównuje lub przewyższa GPT-4 w wielu benchmarkach, a Gemini 1.5 wprowadza architekturę Mixture-of-Experts i kontekst do 1 miliona tokenów. LLaMA 2 został udostępniony publicznie z wagami w 2023 roku, a LLaMA 3.1 o 405 miliardach parametrów stanowi jeden z największych publicznie dostępnych LLM. Licencja LLaMA zabrania wykorzystywania modelu do ulepszania

DJI Mini 4 Pro – dron konsumencki ważący 249 g, sensor CMOS 1/1.3” z fotografią 48 MP i wideo 4K/60 fps, czas lotu ok. 34 min, zasięg transmisji wideo ok. 8–12 km i cena ok. 759 USD. DJI Air 3 – dron z dwoma kamerami (50 MP szerokokątny 24 mm i 48 MP tele 70 mm, oba 1/1.3”), nagrywa 4K/120 fps, czas lotu ok. 45 min, zasięg 10–12 km, waga ~720 g, cena ~1100 USD. DJI Mavic 4 Pro – dron półprofesjonalny z kamerami Hasselblad 100 MP 4/3”, tele 50 MP 1/1.5” i tele 48 MP 1/1.3”, 6K/60 HDR, gimbal

Na początku 2025 roku około 4,88 mln Salwadorczyków korzystało z Internetu, co stanowi 76,9% populacji. Sektor telekomunikacyjny został sprywatyzowany w 1997 roku, co doprowadziło do dynamicznego rozwoju sieci mobilnych, które obecnie obejmują około 93% terytorium. Liczba abonamentów komórkowych w 2022 roku wyniosła 11,5 mln, przewyższając liczbę mieszkańców (6,5 mln) i dając penetrację około 160% z powodu wielu kart SIM. Tradycyjne linie telefoniczne i DSL praktycznie się zatrzymały, z liczbą poniżej 0,9 mln linii stacjonarnych. Udział użytkowników Internetu wzrósł z około 30% w 2016 do około 63% w 2022, a podczas pandemii osiągnął około 77% w 2025 roku. Projekt podmorskiego światłowodu

Największy przetarg satelitarny to projekt Państwowej Agencji Kosmicznej Ukrainy „Budowa państwowej sieci stacji GNSS dla wdrożenia usług systemu wsparcia koordynatowo-czasowego i nawigacyjnego” o wartości 167 130 500 UAH, ogłoszony 6 czerwca 2025 r. i otwarty na składanie ofert w połowie czerwca 2025 r. W styczniu 2023 r. Poltavateploenergo ogłosiło przetarg na „Sprzęt do satelitarnej komunikacji Starlink” o wartości 2 200 000 UAH na 44 zestawy terminali. W 2023 r. Wykonawczy Komitet Miasta Kremenczuk zakupił Starlink za około 166 000 UAH. W maju 2025 r. KP „Telekompaniya Kyiv” podpisała kontrakt na „Usługi transmisji programów telewizyjnych z zapewnieniem pojemności satelitarnej” za 72

Łotwa ma 1,9 miliona mieszkańców, a ponad 92% z nich korzysta z internetu. Ponad 50% gospodarstw domowych korzysta z usług światłowodowych, a Łotwa ma drugi najwyższy poziom pokrycia FTTP na wsiach w UE po Danii; w 2022 roku 76% stacjonarnych łączeń to światłowód. Mediana prędkości stacjonarnego internetu wynosi około 89 Mbps na początku 2024 roku, a w Rydze wprowadzane są usługi światłowodowe 10 Gbps w wybranych lokalizacjach. Sieci 4G pokrywają 99% populacji, a trzy największe sieci komórkowe — LMT, Tele2 i Bite — mają udziały rynkowe około 38%, 38% i 23%. Era 5G na Łotwie rozpoczęła się na początku lat

Jednostka Wojskowa K1412 zakupiła 20 odbiorników Skywer MR2 (12 sztuk + 8 sztuk) za 29,6 mln UAH (ok. 720 tys. USD) w 2024 roku, z dodatkowym zakupem 3 sztuk za ok. 5,03 mln ₴ na początku 2025; przetargi ogłoszono 1.10.2024, umowy podpisano 24.10.2024, a dostawę uzupełniającą zrealizowano 2.04.2025, dostawcą był ATIKA-IT LLC z Lwowa. SZR nabyła 9 sztuk Skywer MR2 za 12,3 mln ₴ (ok. 295 tys. USD) w przetargu otwartym ogłoszonym 30.04.2024 i zakończonym 11.06.2024. Przetarg Utajniony SZR na 4 zaawansowane odbiorniki sygnałów – budżet 10,824 mln ₴ (ok. 260 tys. USD) – zakończony pod koniec 2024 w trybie