- Po 41 latach przerwy Indie powróciły do lotów załogowych dzięki misji Axiom-4, a astronauta Shubhanhu Shukla został 634. człowiekiem w kosmosie i dotarł na ISS po 28-godzinnej podróży kapsułą Dragon.
- ISS pozostaje w centrum badań, ale po wykryciu wycieku powietrza w rosyjskim module Zwiezda, po raz pierwszy opisanym w 2019 roku, trwają dochodzenia prowadzone przez NASA i Roskosmos.
- Blue Origin planuje start New Shepard NS-33 koło Van Horn w Teksasie, zabierając sześć osób na skraj kosmosu.
- Satelita Biomass ESA, wyniesiony w kwietniu, wykorzystuje radar P-band do pomiaru zapasów węgla w pniach i korzeniach drzew i publikuje pierwsze zdjęcia bezpośrednich pomiarów biomasy leśnej.
- JAXA wystrzeliła 28 czerwca satelitę GOSAT-GW, co będzie 50. i ostatnią misją rakiety H-2A.
- Cztery satelity CO3D nowej generacji od Airbusa i CNES odleciały z Tuluzy na start w Gujanie Francuskiej, zapewniając wysokorozdzielcze modele 3D powierzchni.
- Egipt przedstawił rolę satelitów w ochronie zdrowia na Africa Health ExCon 2025; dane satelitarne wspierają telemedycynę, monitoring środowiskowy i opiekę medyczną w odległych regionach.
- ForgeStar-1 z UK, pierwszy w pełni opracowany satelita z Walii i Wielkiej Brytanii, dotarł na orbitę w ramach misji SpaceX Transporter-14 i testuje produkcję półprzewodników w mikrograwitacji.
- SpaceX pobił rekord, przygotowując i przeprowadzając dwa starty Falcon 9 w jeden dzień, a w 2025 roku wystrzelił niemal 1500 satelitów Starlink.
- JWST wykonał pierwsze bezpośrednie zdjęcie egzoplanety TWA 7b, gazowego olbrzyma o masie Saturna, krążącego wokół młodego czerwonego karła w odległości 111 lat świetlnych.
Czerwiec 2025 – Wiadomości z Kosmosu: Przełomy, Misje i Rozszerzające się Granice
Spis Treści
1. Wprowadzenie 2. Eksploracja Kosmosu i Loty Załogowe – Axiom-4: Powrót Indii do Lotów Załogowych – Operacje ISS w Obliczu Obaw o Wyciek Powietrza – Start New Shepard NS-33 od Blue Origin 3. Technologie Satelitarne i Obserwacja Ziemi – ESA – Biomass i Monitorowanie Węgla w Lasach – Japoński GOSAT-GW i Ostatni Start Rakiety H-2A – Airbus CO3D i Misje Mapowania 3D – Egipt – Satelitarne Inicjatywy w Ochronie Zdrowia 4. Przemysł Kosmiczny i Produkcja na Orbicie – ForgeStar-1 z UK: Produkcja Półprzewodników w Kosmosie – Rekordowe Tempo Startów SpaceX – Tajemnicze i 5G Misje Rocket Lab 5. Odkrycia Astronomiczne i Obserwatoria – Obserwatorium Very C. Rubin: Nowa Era Przeszukania Nieba – Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba: Egzoplanety i Tajemnice Kosmosu – Chandra NASA i Astronomia Wielozakresowa 6. Eksploracja Marsa: Łaziki i Nowe Odkrycia – Boxwork Łazika Curiosity i Dowody na Wodę – Starożytne Iły i Mangan Perseverance 7. Obrona Planetarna i Zjawiska Meteorowe – Odkrycia Planetoid Obserwatorium Rubin – Kule Ognia Meteorów nad USA – Czy Jesteśmy Gotowi na Uderzenie Asteroidy? 8. Bezpieczeństwo Kosmiczne, Obrona Narodowa i Geopolityka – Obiekt Nuklearny Iran–Fordow: Satelitarne Odkrycia – Monitorowanie Satelitarne w Strefach Konfliktów – Dane Satelitów Meteo i Bezpieczeństwo Narodowe 9. Śmieci Kosmiczne, Ubezpieczenia i Ochrona Środowiska – Awarii Satelitarnych i Kryzys Ubezpieczeniowy – Wpływ Środowiskowy SpaceX Starship – Wejście Satelitów w Atmosferę a Zanieczyszczenie Powietrza 10. Przyszłość: Łączność, AI i Infrastruktura Kosmiczna – Laserowa Łączność Satelitarna i IoT – DE-CIX, Starlink i Kuiper: Internet Kosmiczny – Vantablack i Walka z Zanieczyszczeniem Światłem 11. Kosmiczne Pogrzeby i Usługi Memorialne 12. Podsumowanie i PerspektywyWprowadzenie
Czerwiec 2025 był przełomowym miesiącem dla nauki o kosmosie, technologii i eksploracji. Od startu nowych satelitów i rozwoju produkcji na orbicie, po prezentację rewolucyjnych obserwatoriów astronomicznych oraz wykrycie tajemniczych sygnałów z nieczynnych satelitów – tempo postępu przyspiesza. Ten obszerny przegląd syntetyzuje najnowsze osiągnięcia, misje i odkrycia, zapewniając kontekst i analizę dla szybko zmieniającego się sektora kosmicznego.Eksploracja Kosmosu i Loty Załogowe
Axiom-4: Powrót Indii do Lotów Załogowych
Po 41 latach przerwy Indie powróciły do lotów załogowych dzięki podróży astronauty Shubhanhu Shukli na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) w ramach misji Axiom-4. Premier Narendra Modi, rozmawiając na żywo ze Shuklą, podkreślił narodowe znaczenie tego wydarzenia oraz rosnące ambicje Indii w kosmosie. – Shukla został 634. człowiekiem w kosmosie, dołączając do ISS po 28-godzinnej podróży 1 . – Załoga Ax-4 prowadzi badania w mikrograwitacji, transfery ładunku i aklimatyzację 2 . – Shukla śpi w kapsule Dragon, co pokazuje ewolucję logistyki załóg komercyjnych i międzynarodowych 3 . Podsumowanie: – Indyjski program załogowy wraca na światową scenę. – Axiom-4 pokazuje międzynarodową współpracę i wzrost komercyjnych lotów załogowych.Operacje ISS w Obliczu Obaw o Wyciek Powietrza
ISS pozostaje centrum aktywności naukowej, ale nie bez wyzwań. NASA i SpaceX wysłały na stację czterech astronautów, podczas gdy tajemniczy wyciek powietrza w rosyjskim module Zwiezda, wykryty po raz pierwszy w 2019 r., zmienił charakter i wzbudził niepokój o integralność stacji 4 . Kluczowe punkty: – Trwa dochodzenie prowadzone przez NASA i Roskosmos. – Bezpieczeństwo załogi i serwisowanie ISS – absolutny priorytet.Start New Shepard NS-33 od Blue Origin
Blue Origin planuje załogowy start statku New Shepard NS-33 koło Van Horn w Teksasie – misja ma zabrać sześć osób na skraj kosmosu, by doświadczyły chwilowej nieważkości 5 .Technologie Satelitarne i Obserwacja Ziemi
ESA – Biomass i Monitorowanie Węgla w Lasach
Satelita Biomass od ESA, wyniesiony w kwietniu, rewolucjonizuje monitorowanie lasów dzięki radarowi P-band, penetrującemu gęste korony drzew i umożliwiającemu pomiar zapasów węgla w pniach i korzeniach 6 . – Opublikowano pierwsze zdjęcia, przedstawiające bezpośrednie pomiary biomasy leśnej 7 . – Satelita wspiera cele klimatyczne dzięki precyzyjnemu śledzeniu wylesienia i sekwestracji węgla 8 . Podsumowanie: – Bezpośrednie, powtarzalne obserwacje lasów na świecie. – Kluczowy element modelowania zmian klimatu i polityki ekologicznej.Japoński GOSAT-GW i Ostatni Start Rakiety H-2A
JAXA 28 czerwca wystrzeli satelitę GOSAT-GW, co będzie 50. i ostatnią misją rakiety H-2A. GOSAT-GW zajmie się monitorowaniem gazów cieplarnianych i cykli wodnych, umacniając rolę Japonii w obserwacji Ziemi 9 .Airbus CO3D i Misje Mapowania 3D
Cztery satelity CO3D nowej generacji, opracowane przez Airbusa i CNES, odleciały z Tuluzy na start w Gujanie Francuskiej. Zapewnią wysokorozdzielcze modele 3D powierzchni i obrazy stereoskopowe dla klientów rządowych i komercyjnych 10 .Egipt – Satelitarne Inicjatywy w Ochronie Zdrowia
Dr Islam Abou El-Magd, szef Narodowego Urzędu ds. Teledetekcji i Nauk Kosmicznych Egiptu, przedstawił rolę satelitów w ochronie zdrowia na Africa Health ExCon 2025. Dane satelitarne wspierają telemedycynę, monitoring środowiskowy i opiekę medyczną w odległych regionach 11 .Przemysł Kosmiczny i Produkcja na Orbicie
ForgeStar-1 z UK: Produkcja Półprzewodników w Kosmosie
ForgeStar-1 firmy Space Forge, pierwszy w pełni opracowany satelita z Walii i Wielkiej Brytanii, dotarł na orbitę w ramach misji SpaceX Transporter-14. Celem misji jest walidacja produkcji półprzewodników w mikrograwitacji, co może zapewnić wyższą jakość chipów dla AI i komputerów kwantowych (finance.sina.cn, tomshardware.com). – Misja testuje także technologię powrotu satelitów. – Przełom dla brytyjskiego sektora kosmicznego.Rekordowe Tempo Startów SpaceX
SpaceX pobił kolejny rekord, przygotowując i przeprowadzając dwa starty Falcon 9 jednego dnia, wykazując wyjątkową sprawność operacyjną 12 . W samym 2025 r. SpaceX wyniósł niemal 1500 satelitów Starlink, rozszerzając globalny zasięg internetu (inbusiness.kz, zakon.kz).Tajemnicze i 5G Misje Rocket Lab
Rocket Lab wyniósł satelitę EchoStar Lyra Block 1 S-band IoT, wspierając badania globalnej sieci 5G poza Ziemią (interfax.ru, korrespondent.net). Firma przeprowadziła także tajemniczy start satelity dla nieujawnionego klienta, a kolejne misje są już w planach 13 .Odkrycia Astronomiczne i Obserwatoria
Obserwatorium Very C. Rubin: Nowa Era Przeszukania Nieba
Obserwatorium Very C. Rubin w Chile osiągnęło tzw. „pierwsze światło”, publikując pierwsze zdjęcia wykonaną największą w historii kamerą cyfrową (3200 megapikseli). W ciągu 10 godzin odkryto ponad 2000 nowych asteroid, w tym siedem potencjalnie zagrażających Ziemi (gizmodo.com, iflscience.com, geo.tv). – Obserwatorium będzie obrazować całe niebo co kilka nocy przez dekadę 14 . – Wygeneruje w rok więcej danych optycznych niż wszystkie wcześniejsze teleskopy naziemne (vox.com, wired.com). – LSST (Legacy Survey of Space and Time) zmapuje miliardy galaktyk i gwiazd 15 . Podsumowanie: – Obserwatorium Rubin zmienia oblicze obrony planetarnej i badań kosmosu.Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba: Egzoplanety i Tajemnice Kosmosu
Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) wykonał pierwsze bezpośrednie zdjęcie egzoplanety – TWA 7b, gazowego olbrzyma o masie Saturna, krążącego wokół młodego czerwonego karła w odległości 111 lat świetlnych 16 . To przełom w odkrywaniu egzoplanet i obrazowaniu bezpośrednim. – JWST pomógł rozwiązać zagadkę “brakującej materii barionowej” Wszechświata, korzystając z szybkich rozbłysków radiowych. – Składana konstrukcja, pięciowarstwowa osłona termiczna i niespotykana czułość zmieniają oblicze astronomii 17 .Chandra NASA i Astronomia Wielozakresowa
Obserwatorium rentgenowskie Chandra w połączeniu z innymi teleskopami stworzyło złożone zdjęcie galaktyki Andromedy (M31) zestawiające promienie X, podczerwień, zakres optyczny, ultrafiolet i radio 18 . Ułatwia to badanie ciemnej materii i struktury galaktyki.Eksploracja Marsa: Łaziki i Nowe Odkrycia
Boxwork Łazika Curiosity i Dowody na Wodę
Łazik Curiosity odkrył żyły siarczanu wapnia w strukturze boxwork na Marsie, co sugeruje, że woda gruntowa utrzymywała się tam znacznie dłużej niż sądzono (english.mathrubhumi.com, scitechdaily.com). Odkrycia te mogą przeformułować oś czasu potencjalnej zamieszkalności Marsa.Starożytne Iły i Mangan Perseverance
Łazik Perseverance wykrył bogate w iły skały na krawędzi krateru Jezero – to ślad dawnej aktywności wodnej oraz szansa na zachowanie substancji organicznych 19 . Perseverance odkrył też wodorotlenek manganu, świadczący o złożonych procesach geochemicznych lub mikrobiologicznych 20 .Obrona Planetarna i Zjawiska Meteorowe
Odkrycia Planetoid Obserwatorium Rubin
Szybkie przeglądy nieba prowadzone przez Rubin Observatory przyniosły już odkrycie ponad 2000 nowych planetoid, w tym wielu NEO (gizmodo.com, iflscience.com).Kule Ognia Meteorów nad USA
Tajemnicza, jasna kula ognia została zaobserwowana przez ponad 200 osób na południowym wschodzie USA, prawdopodobnie meteor lub szczątki kosmiczne 21 . Odłamki spadły w hrabstwie Henry (Georgia), a eksplozja meteoru miała energię odpowiadającą 20 tonom TNT (atlantanewsfirst.com, cbsnews.com).Czy Jesteśmy Gotowi na Uderzenie Asteroidy?
Naukowcy monitorują obiekty takie jak YR4 2024 i Apophis – choć katastrofalne uderzenia są rzadkie, nawet mniejsze asteroidy stanowią zagrożenie dla satelitów, statków kosmicznych i astronautów. Trwają prace nad systemami obrony planetarnej 22 .Bezpieczeństwo Kosmiczne, Obrona Narodowa i Geopolityka
Obiekt Nuklearny Iran–Fordow: Satelitarne Odkrycia
Amerykańskie naloty na irański obiekt jądrowy Fordow zostały potwierdzone zdjęciami satelitarnymi Maxar Technologies pokazującymi rozległe zniszczenia, kratery i trwające prace rekonstrukcyjne (cbsnews.com, news.cn, money.pl, adevarul.ro, wiadomosci.dziennik.pl, chinese.aljazeera.net, news.creaders.net). Podsumowanie: – Obrazowanie satelitarne jest kluczowe do monitorowania proliferacji nuklearnej i działań po atakach.Monitorowanie Satelitarne w Strefach Konfliktów
Satelity zarejestrowały eksplozje i pożary na lotnisku Kirovskoje na Krymie po ataku dronów, potwierdzając uderzenia w magazyny, systemy OPL i samoloty (tsn.ua, tsn.ua).Dane Satelitów Meteo i Bezpieczeństwo Narodowe
Departament Obrony USA przerwał udostępnianie kluczowych danych satelitarnych meteorologom i naukowcom od huraganów, powodem są obawy o cyberbezpieczeństwo 23 . Nagłe zaprzestanie pracy DMSP utrudnia prognozowanie huraganów i monitorowanie Arktyki 24 . Podsumowanie: – Utrata danych DMSP może cofnąć prognozowanie huraganów o dekady. – Bezpieczeństwo narodowe i odporność klimatyczna rosną w ścisłej zależności od zasobów kosmicznych.Śmieci Kosmiczne, Ubezpieczenia i Ochrona Środowiska
Awarii Satelitarnych i Kryzys Ubezpieczeniowy
Awarii satelitarnych przybywa, bo operatorzy coraz częściej startują bez ubezpieczenia z powodu rosnących kosztów. Ubezpieczony jest tylko mały odsetek z 12 787 aktywnych satelitów, co zwiększa zagrożenie dla stabilności na niskiej orbicie okołoziemskiej 25 .Wpływ Środowiskowy SpaceX Starship
Eksplozje Starship SpaceX są krytykowane przez meksykańskich ekologów – szczątki rakiet stanowią zagrożenie dla ekosystemów morskich na wybrzeżu Tamaulipas 26 .Wejście Satelitów w Atmosferę a Zanieczyszczenie Powietrza
Europejscy naukowcy ścigali samolotem spadającego satelitę ESA, by zbadać zanieczyszczenia powietrza towarzyszące jego wejściu w atmosferę, wykrywając m.in. lit, potas i aluminium 27 .Przyszłość: Łączność, AI i Infrastruktura Kosmiczna
Laserowa Łączność Satelitarna i IoT
Chińscy badacze osiągnęli łącze laserowe 1 Gbps z satelity geostacjonarnego, znacznie przebijając możliwości Starlinka (220 Mbps) i redefiniując strategie globalnej łączności satelitarnej 28 . China Mobile zaprezentowało chipy IoT oparte na architekturze RISC-V, przyspieszając integrację AI 29 .DE-CIX, Starlink i Kuiper: Internet Kosmiczny
Niemiecki operator wymiany ruchu internetowego DE-CIX przygotowuje ekspansję w kosmosie z projektem Space-IX, współpracując ze Starlinkiem i Kuiperem Amazonu w celu szybkiej transmisji danych między Ziemią a satelitami 30 .Vantablack i Walka z Zanieczyszczeniem Światłem
Nowa farba Vantablack 310 dla satelitów może drastycznie zredukować zanieczyszczenie światłem – odbija zaledwie 2% promieniowania, chroniąc obserwacje astronomiczne przed smugami satelitarnymi 31 .Kosmiczne Pogrzeby i Usługi Memorialne
Firma Celestis z Houston specjalizuje się w pogrzebach kosmicznych, wysyłając spopielone szczątki lub DNA na orbitę 32 . Misja SpaceX Transporter 14 wyniosła ponad 150 kapsuł z DNA i szczątkami ludzi w ramach usługi Celestis 33 . Jednak jeden lot memorialny z prochami i DNA 166 osób zakończył się rozbiciem w Pacyfiku po awarii spadochronu 34 , co wzbudza wątpliwości co do branży pochówków kosmicznych.Podsumowanie i Perspektywy
Czerwiec 2025 uwidocznił niezwykłą różnorodność i tempo innowacji w kosmosie. Od powrotu indyjskich astronautów na ISS, poprzez debiut mapowań kosmicznych Obserwatorium Very C. Rubin, bezpośrednie obrazowanie egzoplanet przez JWST, po wyzwania śmieci kosmicznych, wpływ środowiskowy i geopolitykę – sektor jest bardziej dynamiczny niż kiedykolwiek. Najważniejsze wnioski: – Loty załogowe zyskują coraz bardziej międzynarodowy i komercyjny charakter. – Satelity obserwacji Ziemi są niezbędne w walce o klimat, bezpieczeństwo i zarządzanie zasobami. – Produkcja na orbicie i łącznie AI otwiera nowe granice przemysłu. – Obserwatoria astronomiczne rewolucjonizują zrozumienie Wszechświata oraz obronę planetarną. – Śmieci kosmiczne i skutki środowiskowe wymagają natychmiastowej uwagi i współpracy międzynarodowej. Przyszłość: – Druga połowa 2025 przyniesie kolejne przełomy w eksploracji Księżyca, komercyjnych lotach kosmicznych i integracji AI oraz technologii kwantowych w infrastrukturze kosmicznej. – Potrzeba solidnego zarządzania, zrównoważonego rozwoju i współpracy międzynarodowej jest większa niż kiedykolwiek.Po więcej informacji i bieżące aktualizacje odwiedź źródła podlinkowane w całym artykule.
Więcej dzisiejszych źródeł
Zdjęcia Satelitarne ujawniają aktywność w ośrodku Fordow po ataku USA
Zdjęcia satelitarne z Maxar Technologies pokazują nową infrastrukturę i prace ziemne przy podziemnym ośrodku nuklearnym Fordow w Iranie po amerykańskim ataku. Wywiad USA i eksperci MAEA sugerują, że wzbogacony uran prawdopodobnie nadal jest na miejscu, mimo zapewnień Iranu. Incydent budzi obawy o potencjał nuklearny Iranu i bezpieczeństwo regionu.
Czytaj więcej na 35
